Naar de hoofdinhoud

Cognitieve vaardigheden: voorbeelden en trainen

Welke cognitieve vaardigheden er zijn, hoe een capaciteitentest ze meet en wat oefenen wel en niet oplevert. Met per vaardigheid het vraagtype dat erbij hoort.

2 min leestijd

Cognitieve vaardigheden zijn de denkvaardigheden waarmee je informatie verwerkt: onthouden, rekenen, taal begrijpen, patronen zien en logisch redeneren. Je gebruikt ze de hele dag, van een rooster lezen tot een probleem op je werk oplossen. Werkgevers en opleidingen meten ze omdat ze iets zeggen over hoe snel je je iets nieuws eigen maakt.

De belangrijkste cognitieve vaardigheden

  • Numeriek redeneren: rekenen en verbanden zien tussen getallen.
  • Verbaal redeneren: de betekenis van woorden en de relatie ertussen begrijpen.
  • Abstract redeneren: een regel ontdekken in figuren, zonder taal of cijfers.
  • Logisch redeneren: bepalen wat wel en niet uit gegevens volgt.
  • Werkgeheugen: tussenstappen vasthouden terwijl je verder denkt.
  • Aandacht en nauwkeurigheid: snel werken zonder slordig te worden.
  • Ruimtelijk inzicht: je voorstellen hoe een vorm draait of in elkaar past.

Welke vraagtypen horen erbij

In een capaciteitentest wordt elke vaardigheid met een eigen soort opgave gemeten. Numeriek redeneren zie je terug in cijferreeksen, rekenopgaven en vragen bij tabellen en grafieken. Verbaal redeneren komt terug in analogieën, woordrelaties en woordenschat. Abstract redeneren wordt gemeten met figuurreeksen en matrices. Logisch redeneren krijg je als syllogismen of Venn-diagrammen, en nauwkeurigheid als foutcontrole: twee codes vergelijken en de verschillen vinden.

Niet elke test bevat alles. De cognitietest van de politie bestaat bijvoorbeeld uit drie onderdelen: cijferpatronen, letterpatronen en woordrelaties. Bij een technische functie komt er vaak mechanisch inzicht bij. Kijk daarom eerst welke onderdelen bij jouw selectie horen.

Kun je cognitieve vaardigheden trainen

Deels. Uit onderzoek naar hersentraining komt steeds hetzelfde beeld: je wordt vooral beter in de taak die je oefent. Wie een geheugenspel speelt, wordt goed in dat spel, maar niet vanzelf beter in iets anders. Voor een test is dat geen nadeel. Je wilt juist beter worden in de vraagtypen die je gaat krijgen.

Wat oefenen oplevert, is herkenning en tempo. Je kent de veelvoorkomende regels, je weet welke stap je eerst probeert en je raakt minder van slag door de klok. Dat scheelt het meest bij opgaven die je nog nooit hebt gezien, zoals letterreeksen of matrices.

Zo oefen je gericht

  1. Maak een nulmeting, zodat je weet welk onderdeel het zwakst is.
  2. Oefen dat onderdeel eerst zonder timer en lees de uitleg bij elke fout.
  3. Voeg tijdsdruk toe zodra je de regels herkent.
  4. Herhaal je fouten na een paar dagen in plaats van direct.

Op Capaciteitkompas begin je met de gratis niveauscan van 24 vragen. Daarna zie je per onderdeel waar je staat. Die uitslag is een oefenindicatie: handig om je oefentijd te verdelen, maar geen officiële meting van je cognitieve niveau.

Klaar om het in de praktijk te brengen?