Naar de hoofdinhoud

Oefeningen/Logisch redeneren oefenen

Logisch redeneren oefenen

Logisch redeneren gaat over geldige conclusies trekken: wat volgt zeker uit een als-dan-regel, uit uitspraken met alle, sommige en geen, of uit gegevens over een volgorde?

Gratis: 10 oefenvragen per vraagtype, van heel makkelijk naar heel moeilijk, plus de niveauscan. Volledige toetsen en onbeperkt oefenen zitten in Compleet.

Zelfstandig ontwikkelde oefentoets, geen officiële selectieafname.

Wat is dit onderdeel?

Dit onderdeel omvat als-dan-redeneringen, syllogismen (alle, sommige, geen), volgorde- en indelingspuzzels. Je leert valse conclusies herkennen en alleen afleiden wat werkelijk uit de gegeven informatie volgt, zonder aannames van buiten. In de praktijk heet dit ook wel deductief of kritisch redeneren, en het is het onderdeel dat het vaakst terugkomt bij toetsen die een werk- en denkniveau moeten inschatten.

Uitlegvideo

In een paar minuten zie je hoe je dit soort vragen aanpakt, met een oefenvraag aan het eind. De video is ook zonder geluid te volgen.

Als-dan-redeneringen: wat volgt er zeker?2:04 min
Uitgeschreven tekst van de video

Als het regent, dan is de straat nat. De straat is nat. Heeft het dan geregend? Leer zien wat wél en wat niet uit een als-dan-regel volgt.

Een als-dan-regel werkt vooruit. Als de voorwaarde waar is, dan is het gevolg ook waar. Het regent, dus de straat is nat. Dat volgt zeker uit de regel.

Maar omdraaien mag niet. De straat is nat, dus het regent? Niet zeker. De straat kan ook nat zijn door een sproeier. En: het regent niet, dus de straat is niet nat? Ook niet zeker, om dezelfde reden. De regel zegt niets over wat er gebeurt als het níet regent.

Wat wél zeker is: is het gevolg niet waar, dan kan de voorwaarde ook niet waar zijn. De straat is niet nat, dus het regent niet. Als het wel had geregend, was de straat nat geweest. Zo zie je alle vier op een rij: twee uitspraken zijn zeker, twee niet.

Regels kun je ook aan elkaar koppelen. Als Sam traint, wordt hij fitter. Als hij fitter wordt, loopt hij sneller. Dan geldt ook: als Sam traint, loopt hij sneller.

Zo pak je het aan. Zoek de voorwaarde en het gevolg. Is de voorwaarde waar? Dan is het gevolg waar. Is het gevolg niet waar? Dan is de voorwaarde niet waar. Draai de regel niet om. En gebruik alleen wat er staat, geen eigen kennis. Vraag je steeds af: volgt dit zeker, of alleen misschien? Er bestaan meer soorten redeneervragen. Dit zijn hulpmiddelen, geen garantie.

Probeer het nu zelf. Welke uitspraak volgt zeker uit de regel? Je hebt acht seconden.

A draait de regel om: niet zeker. B: het licht brandt niet, dus de winkel is dicht. Dat volgt zeker. C gaat uit van een dichte winkel: daar zegt de regel niets over. D klopt al helemaal niet. Het antwoord is B.

Logisch redeneren begint met oefenen. Oefen verder op Capaciteitkompas.nl.

Voorbeelden met uitleg

Bekijk hoe zo’n opgave eruitziet en welke regel erachter zit. Daarna kun je zelf oefenvragen maken.

Uitleg logisch redeneren syllogisme: alle katten zijn dieren, alle dieren ademen, conclusie alle katten ademen - Capaciteitkompas
Uitleg logisch redeneren syllogisme: alle katten zijn dieren, alle dieren ademen, conclusie alle katten ademen

Zo ziet een opgave eruit

Hieronder staan drie redeneeropgaven met de volledige uitwerking erbij. Ze lopen op in moeilijkheid en zijn bedoeld om te laten zien hoe je zo'n opgave aanpakt, niet alleen wat het juiste antwoord is. Probeer hem eerst zelf en klap daarna de uitwerking open.

Voorbeeld 1

Basis

Welke conclusie volgt met zekerheid uit deze twee gegevens?

Alle koeriers van dit bedrijf rijden elektrisch. Sommige medewerkers zijn koerier.

  1. AAlle medewerkers rijden elektrisch.
  2. BGeen enkele medewerker rijdt op benzine.
  3. CSommige medewerkers rijden elektrisch.
  4. DAlle elektrische rijders zijn koerier.
Toon uitwerking

Juiste antwoord: C

Bij dit soort opgaven is de vraag niet wat waarschijnlijk is, maar wat onvermijdelijk volgt uit precies wat er staat. Sommige medewerkers zijn koerier, en van koeriers weten we zeker dat ze elektrisch rijden. Over die groep kun je dus met zekerheid zeggen dat ze elektrisch rijdt, en verder gaat de zekerheid niet.

De overige opties gaan allemaal een stap te ver. Over medewerkers die geen koerier zijn is niets gezegd, dus je weet niet of ze elektrisch of op benzine rijden. En dat alle koeriers elektrisch rijden betekent niet dat het omgekeerd ook zo is: er kunnen prima elektrische rijders zijn die iets anders doen. Die omkering is de meest gemaakte fout in logische opgaven.

Voorbeeld 2

Gevorderd

Wat volgt hieruit?

Als de melding rood kleurt, wordt de lijn stilgelegd. De lijn is niet stilgelegd.

  1. ADe melding kleurde rood.
  2. BDe lijn had stilgelegd moeten worden.
  3. CHieruit volgt niets met zekerheid.
  4. DDe melding kleurde niet rood.
Toon uitwerking

Juiste antwoord: D

De eerste zin belooft: rood betekent stilleggen. Als de lijn niet is stilgelegd, kan de melding dus niet rood geweest zijn, want dan zou de lijn wél zijn stilgelegd. Daarmee kan de melding niet rood geweest zijn.

Let op wat je hier niet mag afleiden. De regel zegt alleen wat er gebeurt bij rood; hij zegt niets over andere redenen om de lijn stil te leggen. Uit een stilgelegde lijn had je dus níet mogen concluderen dat de melding rood was. Redeneren van gevolg naar oorzaak werkt alleen in deze ene richting, en dat onderscheid is precies waar dit type vraag op test.

Voorbeeld 3

Pittig

Wie begint als eerste aan de dienst?

Bo begint later dan Ali. Cem begint eerder dan Ali. Dana begint later dan Bo.

  1. ACem
  2. BAli
  3. CBo
  4. DDana
Toon uitwerking

Juiste antwoord: A

Volgordevragen los je het snelst op door de namen op een denkbeeldige lijn te zetten in plaats van de zinnen los te lezen. Uit de eerste twee zinnen volgt Cem, dan Ali, dan Bo. De derde zin zet Dana achter Bo.

De hele volgorde is dus Cem, Ali, Bo, Dana, en Cem begint als eerste. Bij drie of meer gegevens is opschrijven bijna altijd sneller dan het in je hoofd houden, ook al voelt dat als tijdverlies. De vragen worden vaak zo gebouwd dat één omgekeerd gelezen zin je hele antwoord kantelt.

Deze opgaven komen uit dezelfde vraagbank als de oefensets hierna. Hoe die vragen gemaakt en gecontroleerd worden, en wat er bij die controle misging, staat in onze verantwoording over de vraagbank.

Start een set

Gratis: 10 vragen, van heel makkelijk naar heel moeilijk. Met Compleet oefen je onbeperkt verder.

Als-dan-redeneringen10 gratis

Voorwaarden: wat volgt er wel, en wat juist niet?

Conclusies trekken10 gratis

Uitspraken combineren tot wat zeker volgt: alle/sommige/geen, volgordes en indelingen.

Tips om beter te worden

  • Vertaal zinnen naar ‘als P, dan Q’ voordat je antwoordt.
  • Onthoud: ‘als P dan Q’ zegt niets over wat geldt als P niet waar is.
  • Bij alle/sommige/geen: teken twee cirkels en kijk wat zeker overlapt.
  • Vermijd antwoorden die ‘klinken als waar’ maar niet uit de premissen volgen.
  • Oefen kort en vaak, logica verbetert door herhaling van valkuilen.

Veelgestelde vragen

Wat valt onder logisch redeneren in een capaciteitentest?

Vaak als-dan-redeneringen, conclusies uit premissen (syllogismen) en volgordevragen. Het gaat om geldig redeneren, niet om vakkennis of meningen.

Hoe voorkom ik veelgemaakte logicafouten?

Schrijf de voorwaarde expliciet op, scheid wat gegeven is van wat je mag concluderen, en wantrouw antwoorden die extra aannames nodig hebben.

Is dit hetzelfde als abstract figuurredeneren?

Nee. Figuurreeksen zijn visueel-abstract; logisch redeneren hier is verbaal: als-dan, alle/sommige/geen en volgordes. Beide trainen wel systematisch denken.

Komt voor in deze beroepsroutes

Meer uitleg

Andere oefenonderdelen

Of ga terug naar alle vraagtypes of oefenen per beroep.